Warzucha polska Cochlearia polonica jest dwuletnią rośliną z rodziny krzyżowych Brassicaceae, wysokości od 15 do 50 cm. Liście odziomkowe ma długoogonkowe, o kształcie nerkowatym, a liście łodygowe siedzące, jajowate. Kwiaty ma białe, 4-płatkowe. Rozmnaża się głównie generatywnie (przez nasiona). Owocem jest łuszczynka. Związana jest z siedliskiem zimnych źródlisk napiaskowych.

Gatunek endemiczny Polski, poza naszym krajem nie spotykany nigdzie na świecie. Jedyne miejsce naturalnego występowania warzuchy - źródliska rzeki Białej na Pustyni Błędowskiej - zostało zniszczone wskutek osuszania terenu pustyni i zaniku sieci wodnej. Dzięki zaangażowaniu botaników udało się ją przenieść na stanowiska zastępcze. Mimo, że wysadzono ją w kilkunastu miejscach na obszarze Jury Krakowsko-Częstochowskiej, utrzymała się zaledwie na kilku. Obecnie występuje tylko na 3 stanowiskach znajdujących się na terenie województwa śląskiego. Poza tym, zobaczyć ją można w kolekcjach Ogrodu Botanicznego w Powsinie i w Gołubińskim Ogrodzie Botanicznym.

Warzucha jest gatunkiem bardzo wrażliwym na zmianę warunków siedliskowych, źle znosi konkurencję innych roślin, słabo kolonizuje nowe tereny. Takson ten posiada wysoką rangę ochrony - oprócz tego, że znajduje się na liście gatunków chronionych w Polsce, umieszczony został również na światowej liście zagrożonych gatunków roślin Konwencji Berneńskiej (Konwencja o ochronie gatunków dzikiej fauny i flory europejskiej oraz ich siedlisk - Dz. U. nr 12 z 2002 r., poz. 154). Gatunek ten figuruje ponadto w Polskiej czerwonej księdze roślin oraz na czerwonych listach roślin zagrożonych - polskiej i regionalnej. Najpoważniejszymi zagrożeniami dla gatunku są: zmiana warunków siedliskowych i bezpośrednie niszczenie na skutek wzmożonego ruchu turystycznego.

Materiał strony opracowano 30 września 2002 r. Autor: Renata Bula.

Zbiorowisko-warzucha-polska_sm  Warzucha_polska_sm