Czerwona lista chrząszczy województwa śląskiego 2012

 tekst w opracowaniu, czerwoną listę można pobrać poniżej

pdf PDF Greń i in. 2012. Czerwona lista chrząszczy (Coleoptera) województwa śląskiego.[w:] J. B. Parusel (red.). Czerwone listy wybranych grup zwierząt bezkręgowych województwa śląskiego. Raporty Opinie 6.4: 37-70. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice.

Czerwona lista chrząszczy Górnego Śląska 1998

(materiał strony opracowano 15 marca 2004 r., autor: A. Miszta)

Czerwona lista chrząszczy Górnego Śląska powstała z inicjatywy Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska w Katowicach. Została opracowana przez koleopterologów związanych bezpośrednio lub pośrednio z Instytutem Zoologii i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie. Poszczególne grupy systematyczne analizowali: profesor Jerzy Pawłowski - Adephaga, Histeroidea, Staphylinoidea (w tym tylko część Staphylinidae) i Scarabaeoidea; doktor Daniel Kubisz - Hydrophiloidea, Dascilloidea, Byrrhoidea, Parnoidea, Buprestoidea, Elateroidea, Dermestoidea, Cleroidea, Lymexyloidea i Cucujoidea, Staphylinidae (w tym część początkową - do Steninae włącznie - wspólnie z profesorem J. Pawłowskim) oraz profesor Antoni Kuśka - Cantharoidea, Chrysomeloidea i Curculionoidea.

W opracowaniu zastosowano układ taksonów i w dużej mierze nazewnictwo według Mroczkowskiego i Stefańskiej (1991). W wielu jednak przypadkach, szczególnie dla chrząszczy z rodziny Curculionidae, przyjęto najnowsze nazewnictwo ustalone i uwzględnione w ostatnich tomach Katalogu fauny Polski (Burakowski, Mroczkowski, Stefańska 1971-1997) i w opracowaniach szczegółowych.

Lista jest pierwszą próbą analizy zagrożenia chrząszczy Górnego Śląska w przyjętych granicach województw: bielskiego, częstochowskiego, katowickiego i opolskiego (zgodnie z podziałem terytorialnym kraju do roku 1998). Sporządzenie listy gatunków oparto na informacjach zawartych w piśmiennictwie entomologicznym oraz na wynikach bieżących badań terenowych autorów, a także przeglądu notatek i kolekcji dawnych badaczy. Z Górnego Śląska zachowały się jedne z najstarszych spisów chrząszczy, które pozwalają w wielu przypadkach wnioskować o procesie zanikania gatunku. Są jednak całe grupy bardzo słabo zbadane (np. rodziny Staphylinidae, Cryptophagidae), których zagrożenie można nazwać jako nieokreślone.

Podstawowym źródłem informacji były dane zawarte w kolejnych tomach Katalogu fauny Polski (Burakowski, Mroczkowski, Stefańska 1971-1997). Wykorzystano także opracowania o charakterze monograficznym: Kelcha (1846), Rogera (1856), Wachtla (1870), Stobieckiego (1883), Lgockiego (1908), Gerharda (1910), Wanki (1915-1927), Stefka (1939), Pawłowskiego (1967), Kuśki (1973, 1977, 1982, 1995), Szafrańca i Szołtysa (1997). Przy aktualizacji danych niezwykle pomocne były bieżące prace inwentaryzacyjne, prowadzone przez Romana Królika, Mieczysława Mazura, Andrzeja Melke, Stanisława Szafrańca i Henryka Szołtysa. Wszystkie te informacje były pomocne przy określaniu kategorii zagrożenia gatunków oraz stwierdzeniu faktów ich wymarcia.

Gromadzenie materiałów do listy zakończono w listopadzie 1997 roku, a ostatnie uzupełnienia wprowadzono w kwietniu 1998 roku. Analizie poddano około 4 000 gatunków, stwierdzonych dotąd na Górnym Śląsku, w przyjętych granicach. Lista obejmuje chrząszcze wykazywane w XIX i XX wieku, z pominięciem synantropijnych gatunków zawleczonych. Zawiera ona 1 236 gatunków chrząszczy Górnego Śląska, dla których ustalono kategorie zagrożenia. Spośród tej grupy chrząszczy: 111 gatunków uznano za wymarłe na Górnym Śląsku, 224 gatunki uznano za skrajnie zagrożone i ginące, 236 gatunków za narażone na wyginięcie, 483 gatunki znajdowane są rzadko na Górnym Śląsku, a 182 gatunki nie mają jeszcze rozpoznanego statusu zagrożenia.

Wymieniane liczby nie mogą być przyjmowane bezkrytycznie. Różnią się one w zależności od stopnia zbadania poszczególnych obszarów i dużych różnic w ich bogactwie gatunkowym. Najlepiej zbadane i najbogatsze w gatunki jest województwo bielskie, mające równocześnie największą liczbę gatunków zagrożonych. Najsłabiej natomiast zbadane jest województwo częstochowskie, mające w związku z tym najmniej gatunków zagrożonych. Ponieważ chrząszcze są rzędem owadów o dużej liczbie gatunków, a jednocześnie znajdują się w kręgu zainteresowania wielu entomologów, ciągle przybywa nowych danych, które z pewnością pozwolą zaktualizować listę.

pdf PDF Kubisz D., Kuśka A., Pawłowski J. 1998. Czerwona Lista Chrząszczy (Coleoptera) Górnego Śląska. Raporty Opinie, 3: 8-68. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, Katowice.